215. a labore…a voluptate: ABL. OF AGENT, with the abstract nouns personified.
Herm of Plato Museo Pio Clementino Vatican Museums Vatican State
Scala/Art Resource, NY.
(b) Two characteristics of courage: (1) Indifference to external circumstance. Omnino fortis animus et magnus duabus rebus maxime cernitur, quarum una in rerum externarum despicientia ponitur, cum persuasum est nihil hominem, nisi quod honestum 200 decorumque sit, aut admirari aut optare aut expetere oportere nullique neque homini neque perturbationi animi nec fortunae succumbere.
(2) Readiness to do the useful but dangerous. Altera est res ut, cum ita sis affectus animo ut supra dixi, res geras magnas 205 illas quidem et maxime utiles sed vehementer arduas plenasque laborum et periculorum cum vitae, tum multarum rerum quae ad vitam pertinent. Nam et ea, quae eximia plerisque et praeclara videntur, parva ducere eaque ratione stabili firmaque contemnere fortis animi magnique ducendum est, et ea quae videntur 210 acerba, quae multa et varia in hominum vita fortunaque versantur, ita ferre ut nihil a statu naturae discedas, nihil a dignitate sapientis, robusti animi est magnaeque constantiae.
(c) Courage to resist excessive desires. Non est autem consentaneum, qui metu non frangatur, eum frangi cupiditate nec, 215 qui invictum se a labore praestiterit, vinci a voluptate. Quam ob rem et haec vitanda et pecuniae fugienda cupiditas; nihil enim est tam angusti animi tamque parvi quam amare divitias, nihil honestius magnificentiusque quam pecuniam contemnere, si non habeas, si habeas ad beneficentiam liberalitatemque conferre. 220 Cavenda etiam est gloriae cupiditas, ut supra dixi; eripit enim libertatem. Vacandum autem omni est animi perturbatione, cum cupiditate et metu, tum etiam aegritudine et voluptate nimia et iracundia ut tranquillitas animi et securitas adsit, quae affert cum constantiam, tum etiam dignitatem. (I.66–69, excerpts)
219. conferre: here, to devote.
221. vacandum…est: impers. pass., one must be free from.
222. aegritudine: aegritudo, illness, sorrow, pain.
227. quaecumque: quicumque, whoever, whatever.
obliti:heedless (of);oblivisci, + gen., to forget.
230. tutela: protection, guardianship.
procuratio:administration.
234. populares: the populares, or reform party, and the conservative “optimates” (studiosi optimi cuiusque, lit., partisans of each best man) were the two major political factions in Cicero’s day.
235. universorum: of all (the citizens) together.
hinc: i.e., from partisanship and the selfish use of power.
apud Athenienses: the allusion is to the civil discord in Athens during the Peloponnesian War and afterward.
237. bella civilia: those of Marius and Sulla, Caesar and Pompey. In fact, the ugly situation continued after Cicero’s death at the battles of Philippi and Actium, until Augustus finally established the Pax Romana. Vergil, Horace, and many other Romans became heartily weary of civil war and were grateful to see Augustus embody many of the ideals expressed by Cicero here.
239. consectabitur: consectari, to pursue, strive after.
240. criminibus: crimen, charge, accusation.
242. adhaerescet: adhaerescere, to stick to, cling to.
243. offendat: offendere, to suffer grief.
oppetat: oppetere,to encounter.
246. ad: according to.
superbiam: superbia,pride, insolence.
247. fastidium: haughtiness, disdain.
248. levitatis: levitas; PRED. GEN., (a sign) of weakness.
praeclara: though agreeing with aequabilitas (equability, serenity), this is pred. adj. with vultus and frons as well.
250. Socrate…Laelio: Socrates was known for his moderation and calm in the face of adversity, as was the Roman consul (in 140 B.C.) and intellectual Gaius Laelius; a member of the so-called “Scipionic Circle,” Laelius was a friend of the Stoic philosopher Panaetius of Rhodes, whose treatise On Duty was a major influence on Cicero’s De Officiis.
251. sequitur ut: + subjunct., a common idiom for it remains that…or what comes next is that….
252. verecundia: respect, reverence, modesty, propriety.
ornatus:embellishment.
temperantia:self-control, restraint, avoidance of excess, temperance.
(d) Political leaders should serve the interests of state and not 225 merely those of self or party. Omnino qui rei publicae praefuturi sunt, duo Platonis praecepta teneant: unum, ut utilitatem civium sic tueantur ut, quaecumque agunt, ad eam referant, obliti commodorum suorum; alterum, ut totum corpus rei publicae curent, ne, dum partem aliquam tuentur, reliquas deserant. Ut 230 enim tutela, sic procuratio rei publicae ad eorum utilitatem qui commissi sunt, non ad eorum quibus commissa est, gerenda est. Qui autem parti civium consulunt, partem neglegunt, rem perniciosissimam in civitatem inducunt, seditionem atque discordiam; ex quo evenit ut alii populares, alii studiosi optimi cuiusque 235 videantur, pauci universorum. Hinc apud Athenienses magnae discordiae, in nostra re publica non solum seditiones, sed etiam pestifera bella civilia; quae gravis et fortis civis et in re publica dignus principatu fugiet atque oderit, tradetque se totum rei publicae, neque opes aut potentiam consectabitur, totamque 240 eam sic tuebitur ut omnibus consulat. Nec vero criminibus falsis in odium aut invidiam quemque vocabit, omninoque ita iustitiae honestatique adhaerescet ut, dum ea conservet, quamvis graviter offendat mortemque oppetat potius quam deserat illa quae dixi. (I.85–86)
245(e) Arrogance and flattery are to be avoided. Atque etiam in rebus prosperis et ad voluntatem nostram fluentibus, superbiam magnopere, fastidium, arrogantiamque fugiamus. Nam ut adversas res, sic secundas immoderate ferre levitatis est, praeclaraque est aequabilitas in omni vita et idem semper vultus eademque 250 frons, ut de Socrate idemque de C. Laelio accepimus. (I.90)
Moderation and self-control.
Sequitur ut de una reliqua parte honestatis dicendum sit, in qua verecundia et, quasi quidam ornatus vitae, temperantia et modestia omnisque sedatio perturbationum animi et rerum modus cernitur. Hoc loco continetur id quod dici Latine decorum 255 potest. Huius vis ea est ut ab honesto non queat separari; nam et quod decet honestum est, et quod honestum est decet. Qualis autem differentia sit honesti et decori facilius intellegi quam explanari potest. Quidquid est enim quod deceat, id tum apparet cum antegressa est honestas. Itaque non solum in hac parte 260 honestatis de qua hoc loco disserendum est, sed etiam in tribus superioribus quid deceat apparet. Nam et ratione uti atque oratione prudenter, et agere quod agas considerate, omnique in re quid sit veri videre et tueri decet; contraque falli, errare, labi, decipi tam dedecet quam delirare et mente esse captum; et iusta omnia 265 decora sunt, iniusta contra, ut turpia, sic indecora. Similis est ratio fortitudinis. Quod enim viriliter animoque magno fit, id dignum viro et decorum videtur, quod contra, id ut turpe, sic indecorum. (I.93–94, excerpts)
254. hoc loco: under this heading.
decorum:decorum, propriety, that which is fitting; cp. decet, it is fitting, proper, becoming, decent.